Mube bwino akasuba, akasuba akasuma kabili akasuba akasuma{0}}.
Pali ino nshita kwali ukucila pali milioni amamilioni yane aya COVID{0}} mu calo conse{1{1}}}
Mu mulungu wapwile ifyalo ifingi fyatendeke ukuimika ukushala pa ma oda ya pa ng’anda na fimbi ifipingo mu nshila ya fiputulwa fya.
Ifyalo filabika ifi ifipimo ifikosa mu cifulo, inshita shimo beta ukuti ukufunga, mu kwasuka ukutuma kwa makadi ukwa makadicitile(0}}}
Abengi balibomfya inshita ya kucilikila amaka yabo aya kwesha, ukukonka, ukuipatulula no kusakamana abalwele, iyo e nshila iisuma iya kukonkelamo ubulwele bwa cikuko, ukucefyako ukusansa no kusenda ukupatikishiwa ukufuma ku mibombele ya fya bumi iya mibombele ya fya bumi,.
Imbila nsuma ya kuti kwaliba ukutunguluka kukalamba mu kucefyako ubulwele bwa cikuko kabili mu kupelako ukupususha imyeo(0}}}
Na lyo line, ifipimo fyakosa nga ifi fyaishile pa mutengo kabili twalishiba ukukuma kwakulisha ukwa mibele ya bantu na fya makwebo ifya kufunga, ifyo fyakwete ifyaonaula pa mweo wa bantu abengi(11)}
Eico, pa kucingilila imikalile ne fya mweo, ukucefyako, ukushintilila, ukufumyapo ukufunga e nfungulo ku fya makwebo fyonse fibili, lintu na kabili ukusunga amenso ayasuma pa kuti inshila sha kucenjelamo kuti shabomfiwa bwangu nga ca kuti ukucilapo mu milandu kwaishibikwa[0}}.
Nalondolwele kale ifipimo 6 ifyakukonka pa kuti ntontonkanyepo ilyo nshatala naleka ukushala pa ma oda ya pa ng’anda na fimbi ifya kukansha{0{0}}
Pa mpela ya mulungu, ubutungulushi bwalundwako bwalembelwe ubwalondolola ifipusho fitatu ifikankala ifya fyalo ififwile ukuipusha ilyo bacili balefumyapo ukufunga:
Ica kubalilapo, bushe ubulwele bwa ku nse ya calo bwaba mupepi no kufwa?
Ica bubili, bushe inshila ya kusakamana ubumi kuti yashipikisha ukubuushiwa kwa milandu iyo kuti yaisa pa numa ya kutuusha ifipimo fimo?
Ica butatu, ni . inshila ya kuceeceetelamo ubumi bwa bantu bonse kuti yasanga no kusunga imilandu na bambi, no kwishiba ukubuushiwa kwa milandu?
Ifi fipusho fitatu kuti fyaafwa ukwishiba nga cakuti ukufunga kuti kwafumiishiwapo panono panono nangu iyo{0+}}
Na lyo line, nangu fye na masuko yatatu ayasuma, ukufumya ukufunga kwalyafya kabili ukwakosakwetemo.
Pa mpela ya mulungu twamwene ifishibilo fya mafya ayo kuti yalaala pa ntanshi[0.
Mu ciputulwa ca ku Korea, amabara na makilabu yalishingulwikwe ilyo umulandu uwashininkishiwa walengele ukuti abantu abengi balekonkwa[0.
Mu Wuhan, China, ibumba lya kubalilapo ilya milandu apo ukufunga kwabo kwafumineko kwaishibikwekwete(0}}}
Germany na kabili alishimikile ukulundako kwa milandu ukutula apo ukucefyako ukukansha[0.
Icawama ca kuti, ifyalo fyonse fitatu fyalikwata inshila sha kusanga no kwasuka ukubuushiwa mu milandu[0}}
Amasambililo ya pa ntanshi aya fya sayansi yalanga ukuti impendwa iinono iya bantu yalikwata ifilwashi ku COVID{0}}, icipilibula, icipilibula ukuti abantu abengi bacili kuti bakwata ubulwele bwa virus{11}}
WHO ilebomba pamo na mabuteko pa kushininkisha ukuti inshila shacindama isha bumi bwa cintubwingi shashala pa kuti licitepo fimo pa lwa kukansana kwa kusansabikamo ukufunga [0}}
Ukufika ilyo kuli umuti wa bucingo, ibumba lyakumanina ilya mipikile efibombelo fyesu ifisuma ifyakubombelapo pa virus{0000)}}
Muli iyi nshila, ubutungulushi ubupya bwafumine pa mpela ya mulungu ukukuma ku sukulu na ku fifulo fya ncito ukubuusha{0}}
Pa bana ababwelela ku sukulu, abapingulapo balingile ukutontonkanya pa fintu ifingi nga nshi ilyo balepingula nga ca kuti na kabili ifyo bengafungulula amasambililo:
Ica kubalilapo, ukwishiba bwino bwino pa lwa COVID iya nomba {0{0} ukutwala no bukali bwa virus mu bana kulafwaikwa.
Icabubili, ubulwele bwa COVID_{0}} apo isukulu lifwile ukutontonkanishiwapocitile(11)}
Ica butatu, amaka yakusunga COVID {0} ukucingililwa no kusunga inshila mu sukulu {111)}}
Ilyo tuletontonkanya pa kusalapo ukufungulula amasambililo, ubuteko bwa mu ncende bufwile ukupima amaka ya masukulu aya kusunga ubulwele, ukucingilila no kusunga ifipimo fya.
===
Mu mulungu wapwile, na kabili nalandile ku Buteko bwa Calo Conse (IPO) na kabungwe ka calo conse uwa Babomfi (IOE) pa lwa kuzuminisha ififulo fya ncito na ifyo twingacita ici ukwabula ukusakamikwakwete}}
Pa mpela ya mulungu, WHO yafumishepo amafunde yapya aya ncito, ayapanda amano ififulo fyonse ifya mulimo ukucita ukupima kwa mafya ku babomfi aba kuti bakwata amaka ya COVID{0}} Ici cisanshamo ukubomfya ifipimo pa kucingilila ukusansa kwa virus{11}}
Amayanda ya ncito yalingile ukupanga amapange ya kucita ifya kucingililwa no kucefyako COVID-19} nga ciputulwa ca mulimo wabo onse uwa makwebo(1}}
Ici cipangano na co cifwile ukubikamo ne mipikile ya kucingililamo ubumi, ukucingililwa, no kucingililwa mu kubweshapo, ukufunga, no kwalula ififulo fya ncito.
===
Ilelo amwene ukufumya kwa mipangilwe ipya pa HIV ku Buteko bwa Bumi bwa Calo conse na UMUNTUMASJ{0{0}}}
Ici cilangisha ubucindami bwa kucita inshila sha bwangu bwangu ku kucefyako ukukansana mu milimo ya bumi ne fya kubomfya ifya miti ikola mu nshita ya COVID{0}} ubulwele bwa cikuko(1 {1.
Icabipisha ica ibumba, {0 {0 ukukansana kwa miti ya kupwisha ubulwele, kwasosele ukuti kuti paba 500,{20} imfwa shalundwako ukufuma ku malwele ayafuma ku AIDS, ukubikapo ukufuma ku bulwele bwa cifuba, mu ciputulwa ca Atermar Aricric mu mwaka ukonkelepo {50
Ici kuti cabwesesha inshita ku numa ukucila pa myaka ikumi ukufika kuli 2008, ilyo ukucila pali 950,{2} imfwa sha AIDS shasangilwe mu citungu(3.
Ici cilangililo icabipisha kabili te kusobela[1{{11}} Ici cilangililo cibomba nga ukubuusha ku kwishiba inshila sha kusungililamo imilimo yonse iyacindama iya bumi(3{3}}
Nangu cakuti ukubika amano ku COVID[00, tufwile ukubika amano ku cikuko, tulingile ukushininkisha ukuti ifyakwesha ifya calo conse no kundapa kwa HIV na TB filafika ku fyalo ne fifulo ififikilishiwe sana{1}} Tulingile ukupususha abantu ukufuma kuli COVID na HIV na fimbi ifya malwele ya kulenga ubumi bwa muntu ukubipilwakwetemo.
Nangu ni fyo ukukansana kwa nshita iinono ku kundapa kuleta ubusanso ubukalamba ku bumi bwa muntu na maka ya kutwala HIV{11{{11}}}
===
COVID-19 yalisokolwelwe mu kwakanya ukwabula ukulingana ukwa fibombelo fya bulwele ifya kupususha mu calo ukupitila mu calokwetemo {2.
Mailo, Ubucibusa bwa Kufikilisha Amateeki bukatendeka ukukulisha ukupanga kwa mu ncende ukwa matekinoloji ayacindama aya fya bumi – pamo nga ama mask na mafoni - mu fyalo ifikula[1{1}}
Uku kupanga ubucibusa ubupya ni cilangililo cimbi icikulu ica bucibusa ubukuula pa ndeke sha kwikatana, amakwebo ya kwikatana no kufika ku COVID(0-19 Ifibombelo, fyonse ifyo fyonse fifwaya ukushininkisha ukuti ifipya ifya bumi ifya nomba line filefika ku fifulo ifyo fifwaya sana[1.
Ukulonganika fye kuti twapita muli ici cikuko[00. Mu kwikatana kwa calo no kwikatana kwa calo consekwetemo(1{1}}
Nabwekeshapo, pamo fye kuti twapita muli ici cikuko(000)} Mu kwikatana kwa calo no kwikatana kwa calo conse{1{}}
twatasha[0{0}}